Quy định về lao động nước ngoài và Giấy phép lao động cho chuyên gia, nhà quản lý tại doanh nghiệp FDI mới thành lập
17.11.2026
Trong giai đoạn đầu thành lập và đi vào vận hành, phần lớn doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam đều cần điều động nhân sự chủ chốt từ công ty mẹ hoặc tuyển dụng chuyên gia, nhà quản lý nước ngoài để thiết lập bộ máy, chuyển giao công nghệ và điều hành hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, việc cử nhân sự sang làm việc trước khi hoàn tất thủ tục pháp lý về lao động là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro bị xử phạt hành chính và gián đoạn kế hoạch cư trú của nhân sự.
Ngày 20/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 393/2026/NĐ-CP quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/12/2026 và thay thế Nghị định 219/2025/NĐ-CP. Văn bản mới mang lại nhiều điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, mở rộng các trường hợp không thuộc diện cấp Giấy phép lao động lên 18 trường hợp và cập nhật tiêu chuẩn linh hoạt hơn đối với nhóm chuyên gia.
Dù vậy, các thay đổi này không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp FDI mới thành lập được nới lỏng nghĩa vụ tuân thủ. Doanh nghiệp vẫn cần phân biệt chính xác từng nhóm đối tượng, hoàn tất đúng thủ tục cấp hoặc xác nhận miễn Giấy phép lao động trước khi nhân sự bắt đầu làm việc thực tế, đồng thời chủ động kiểm soát các chế tài hành chính theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
I. Những điểm mới và quy định trọng tâm về lao động nước ngoài tại doanh nghiệp FDI mới thành lập
1. Phân biệt diện miễn và diện bắt buộc cấp Giấy phép lao động đối với chủ sở hữu, nhà quản lý
Một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất tại các doanh nghiệp FDI mới thành lập là mặc nhiên cho rằng nhà đầu tư, người đại diện theo pháp luật hoặc nhân sự cấp cao do công ty mẹ cử sang đều được miễn Giấy phép lao động. Thực tế, pháp luật hiện hành phân định rất chặt chẽ điều kiện miễn theo loại hình doanh nghiệp và mức vốn góp thực tế
Theo Điều 8 Nghị định 393/2026/NĐ-CP, trường hợp người lao động nước ngoài là chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn của công ty trách nhiệm hữu hạn, hoặc là Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị của công ty cổ phần có giá trị góp vốn từ 03 tỷ đồng trở lên mới thuộc diện không phải cấp Giấy phép lao động. Ngược lại, nếu giá trị phần vốn góp dưới 03 tỷ đồng, hoặc cá nhân chỉ được thuê/bổ nhiệm giữ chức danh Tổng Giám đốc, Giám đốc điều hành mà không đáp ứng điều kiện về vốn góp hay các trường hợp di chuyển nội bộ theo cam kết quốc tế, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy phép lao động theo quy định.
Đặc biệt, ngay cả khi thuộc diện không phải cấp Giấy phép lao động, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy xác nhận không thuộc diện cấp Giấy phép lao động trước khi người lao động nước ngoài bắt đầu làm việc, trừ một số trường hợp đặc thù được miễn luôn thủ tục xác nhận theo luật định.
2. Tiêu chuẩn mới đối với chuyên gia, nhà quản lý và giám đốc điều hành
Nghị định 393/2026/NĐ-CP quy định cụ thể hơn về tiêu chuẩn xác định từng vị trí công việc nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thu hút nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ.
Đối với vị trí chuyên gia, người lao động nước ngoài cần đáp ứng một trong các hướng tiêu chuẩn chính: có bằng đại học trở lên (hoặc tương đương) và ít nhất 02 năm kinh nghiệm làm việc phù hợp với vị trí dự kiến đảm nhiệm; hoặc có bằng đại học trở lên thuộc ngành nằm trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược do Thủ tướng Chính phủ quy định; hoặc có bằng đại học loại giỏi trở lên về các ngành khoa học công nghệ tại cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 500 trường hàng đầu thế giới kèm theo ít nhất 01 năm kinh nghiệm phù hợp.
Đối với vị trí nhà quản lý và giám đốc điều hành, việc chứng minh không chỉ dựa trên tên gọi chức danh trong hợp đồng lao động mà phải gắn với hồ sơ pháp lý doanh nghiệp (Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Điều lệ công ty, quyết định bổ nhiệm) và kinh nghiệm quản lý thực tế theo yêu cầu của Nghị định (chẳng hạn tiêu chuẩn ít nhất 02 năm kinh nghiệm phù hợp đối với vị trí giám đốc điều hành). Do đó, doanh nghiệp FDI mới thành lập cần rà soát kỹ tính khớp nối giữa chức danh bổ nhiệm nội bộ và hồ sơ bằng cấp, xác nhận kinh nghiệm từ công ty mẹ ở nước ngoài.
3. Tinh gọn thủ tục giải trình nhu cầu, thời hạn nộp hồ sơ và quy định gia hạn
Về trình tự thực hiện, Nghị định 393/2026/NĐ-CP đã lồng ghép thủ tục giải trình nhu cầu sử dụng người lao động nước ngoài trực tiếp vào quy trình nộp hồ sơ xin cấp hoặc gia hạn Giấy phép lao động, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị của doanh nghiệp mới. Đồng thời, đối với thủ tục gia hạn Giấy phép lao động, hồ sơ đã bãi bỏ yêu cầu nộp giấy khám sức khỏe, giảm bớt gánh nặng giấy tờ hành chính cho nhân sự đang làm việc ổn định tại Việt Nam.
Về mốc thời gian, theo Điều 23 Nghị định 393/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động phải nộp hồ sơ đề nghị cấp mới Giấy phép lao động trước ít nhất 10 ngày làm việc nhưng không quá 60 ngày tính đến ngày người lao động nước ngoài dự kiến bắt đầu làm việc (đối với hồ sơ gia hạn theo khoản 1 Điều 29, thời hạn là trước ít nhất 10 ngày làm việc nhưng không quá 90 ngày tính đến ngày giấy phép hết hạn). Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền tại địa phương (UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan được phân cấp, ủy quyền như Sở chuyên môn, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất) sẽ xem xét cấp phép; trường hợp từ chối phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do trong vòng 03 ngày làm việc. Doanh nghiệp cần lưu ý các mốc chuyển tiếp khi Nghị định 393/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực từ ngày 05/12/2026 để áp dụng đúng biểu mẫu và yêu cầu hồ sơ.
II. Rủi ro pháp lý thường gặp và chế tài xử phạt doanh nghiệp FDI cần tránh
1. Khung xử phạt hành chính khi sử dụng lao động nước ngoài sai quy định
Việc sử dụng chuyên gia, nhà quản lý nước ngoài làm việc tại doanh nghiệp khi chưa có Giấy phép lao động hoặc chưa có văn bản xác nhận không thuộc diện cấp Giấy phép lao động (hoặc sử dụng khi giấy tờ đã hết hạn) sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/09/2026, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP).
Cụ thể, đối với người sử dụng lao động là tổ chức (mức phạt bằng 02 lần mức phạt cá nhân theo Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP), mức phạt tiền được áp dụng theo số lượng người lao động vi phạm:
- Từ 60.000.000 đồng đến 90.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 đến 10 người;
- Từ 90.000.000 đồng đến 120.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 đến 20 người;
- Từ 120.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với vi phạm từ 21 người trở lên.
Bên cạnh đó, cá nhân người lao động nước ngoài làm việc không có Giấy phép lao động hoặc văn bản xác nhận miễn hợp lệ cũng bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng theo Điều 13 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, đồng thời đối mặt với nguy cơ bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam. Điều này kéo theo hệ lụy trực tiếp đối với việc gia hạn thị thực, cấp thẻ tạm trú (TRC) và uy tín tuân thủ của doanh nghiệp FDI trong các đợt thanh tra liên ngành.
2. Những điểm dễ phát sinh rủi ro trong thực tiễn vận hành
a) Nhầm lẫn giữa tư cách người đại diện theo pháp luật và quyền làm việc hợp pháp
Nhiều doanh nghiệp FDI cho rằng người nước ngoài đã đứng tên là người đại diện theo pháp luật trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp thì mặc nhiên được điều hành và ký kết chứng từ tại Việt Nam mà không cần thủ tục lao động. Nếu người này không thuộc diện góp vốn từ 03 tỷ đồng trở lên hoặc chưa làm thủ tục xác nhận miễn/cấp Giấy phép lao động, việc trực tiếp làm việc thường xuyên tại Việt Nam vẫn có thể bị xem là vi phạm.
b) Hồ sơ chứng minh chức danh, kinh nghiệm ở nước ngoài thiếu đồng bộ hoặc chưa hợp pháp hóa
Các giấy tờ chứng minh kinh nghiệm làm việc, bằng cấp hoặc văn bản cử nhân sự từ công ty mẹ ở nước ngoài thường cần thời gian hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng. Nếu doanh nghiệp mới thành lập đợi đến khi dự án vận hành mới bắt đầu thu thập hồ sơ, tiến độ cấp phép dễ bị kéo dài do giấy tờ không khớp tên chức danh, thiếu thời gian kinh nghiệm tối thiểu hoặc không đáp ứng yêu cầu liên thông dữ liệu lý lịch tư pháp.
c) Sử dụng thị thực doanh nghiệp (DN) hoặc miễn thị thực để làm việc dài hạn
Một số doanh nghiệp đưa chuyên gia sang bằng thị thực ngắn hạn để "chạy thử" dây chuyền hoặc khảo sát trước khi xin Giấy phép lao động. Nếu hoạt động thực tế mang tính chất làm việc, điều hành thường xuyên vượt quá phạm vi mục đích nhập cảnh, doanh nghiệp và cá nhân đều đối mặt với rủi ro bị xử phạt khi cơ quan quản lý xuất nhập cảnh và lao động phối hợp hậu kiểm.
3. Tình huống minh họa và bài học phòng ngừa
Tình huống 1: Doanh nghiệp TNHH một thành viên do tổ chức nước ngoài làm chủ sở hữu cử Giám đốc sang điều hành
Một công ty FDI mới thành lập tại Việt Nam theo mô hình công ty TNHH một thành viên (chủ sở hữu là pháp nhân tại Nhật Bản). Công ty mẹ cử một nhân sự quốc tịch Nhật Bản sang giữ chức danh Tổng Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật tại Việt Nam, nhưng không thực hiện thủ tục cấp Giấy phép lao động vì cho rằng đây là đại diện của chủ sở hữu. Khi làm thủ tục xin thẻ tạm trú, doanh nghiệp mới phát hiện cá nhân này không phải là chủ sở hữu trực tiếp góp vốn từ 03 tỷ đồng trở lên và cũng chưa thực hiện hồ sơ chứng minh di chuyển nội bộ hoặc xin Giấy phép lao động. Hệ quả là nhân sự không được cấp thẻ tạm trú dài hạn và doanh nghiệp phải tạm dừng việc ký kết một số hồ sơ nhân sự để hoàn thiện thủ tục cấp phép.
**Tình huống 2: **Tuyển dụng chuyên gia nước ngoài nhưng thiếu giấy xác nhận kinh nghiệm phù hợp
Một doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực sản xuất tuyển dụng kỹ sư nước ngoài có bằng đại học kỹ thuật nhưng trước đó chỉ làm việc trong mảng kinh doanh thương mại. Khi nộp hồ sơ xin cấp Giấy phép lao động ở vị trí chuyên gia kỹ thuật, cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bổ sung tài liệu chứng minh ít nhất 02 năm kinh nghiệm làm việc phù hợp với vị trí dự kiến. Do không chuẩn bị phương án đánh giá hồ sơ từ trước, doanh nghiệp bị chậm tiến độ nhận sự gần 02 tháng và phát sinh chi phí gia hạn lưu trú ngắn hạn cho người lao động.
III. Giải pháp tư vấn từ PaxLaw
Quản trị tuân thủ lao động nước ngoài là mắt xích quan trọng ngay từ bước thành lập doanh nghiệp FDI, gắn liền với kế hoạch cấp thị thực, thẻ tạm trú và cơ cấu nhân sự điều hành. Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhà đầu tư nước ngoài trong suốt vòng đời dự án, PaxLaw cung cấp giải pháp toàn diện thông qua các nhóm công việc sau:
-
Rà soát cơ cấu nhân sự chủ chốt và xác định diện cấp/miễn Giấy phép lao động Đánh giá tư cách pháp lý của chủ sở hữu, thành viên góp vốn, thành viên HĐQT, nhà quản lý, giám đốc điều hành và chuyên gia theo quy định của Nghị định 393/2026/NĐ-CP; xác định chính xác trường hợp phải xin Giấy phép lao động hoặc đủ điều kiện xác nhận miễn Giấy phép lao động.
-
Thẩm định và chuẩn hóa hồ sơ pháp lý từ nước ngoài Kiểm tra tính hợp lệ của bằng cấp, xác nhận kinh nghiệm, quyết định bổ nhiệm/điều động và Điều lệ doanh nghiệp; hướng dẫn quy trình hợp pháp hóa lãnh sự, dịch thuật công chứng và đồng bộ chức danh trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
-
Thực hiện trọn gói thủ tục cấp, gia hạn Giấy phép lao động và cư trú Đại diện doanh nghiệp thực hiện thủ tục xin cấp mới, cấp lại, gia hạn Giấy phép lao động hoặc Giấy xác nhận không thuộc diện cấp Giấy phép lao động trên Cổng Dịch vụ công và tại cơ quan có thẩm quyền; phối hợp thực hiện thủ tục xin thị thực (visa) và thẻ tạm trú (TRC) đồng bộ cho nhân sự và thân nhân.
-
Thiết lập cơ chế theo dõi tuân thủ sau cấp phép Xây dựng lịch nhắc thời hạn Giấy phép lao động, thẻ tạm trú, nghĩa vụ báo cáo định kỳ tình hình sử dụng người lao động nước ngoài và rà soát khi doanh nghiệp có thay đổi về vị trí công việc, địa điểm làm việc hoặc thông tin hộ chiếu của nhân sự.
Paxlaw – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi quyết định pháp lý chiến lược. Liên hệ với chúng tôi Trụ sở chính:Số 1 ngõ 30 Nguyễn Thị Định, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội VPGD: Tầng 5, số 31A Phố Nguyễn Quốc Trị, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội Hotline: 0911 553 686 Email: contact@paxlaw.vn Website: https://paxlaw.vn Fanpage: https://www.facebook.com/Paxlaw.ltd.vn LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/paxlaw-admin-7b9304364
