PaxInsights

Nghị định 342/2026/NĐ-CP: Cơ chế cấp phép mới cho chuỗi bán lẻ FDI và những rủi ro pháp lý doanh nghiệp lần lưu ý

10.11.2026

nghi-dinh-342-2026-nd-cp-co-che-cap-phep-moi-cho-chuoi-ban-le-fdi

Trong bối cảnh hoạt động đầu tư nước ngoài và mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (M&A) ngày càng phát triển, thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục là lĩnh vực thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, việc gia nhập và mở rộng hoạt động trong lĩnh vực này không chỉ phụ thuộc vào năng lực tài chính, mà còn chịu sự điều chỉnh của các quy định về điều kiện tiếp cận thị trường, cấp phép kinh doanh và kiểm soát nhu cầu kinh tế.

Ngày 03/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 342/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 18/10/2026, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP. Văn bản mới đưa ra nhiều thay đổi đáng chú ý trong cơ chế cấp Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ đối với nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Những thay đổi này góp phần đơn giản hóa một số thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp phép và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý các điều kiện liên quan đến quốc tịch nhà đầu tư, loại hình cơ sở bán lẻ và quy mô chuỗi trước khi triển khai kế hoạch đầu tư.

I. Những điểm mới đáng chú ý trong cơ chế cấp phép chuỗi bán lẻ FDI

1. Phân quyền cấp phép về UBND cấp tỉnh và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục

Một trong những thay đổi đáng chú ý của Nghị định 342/2026/NĐ-CP là việc phân quyền thực hiện thủ tục cấp phép về UBND cấp tỉnh. Theo Điều 8 Nghị định, UBND cấp tỉnh nơi tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt trụ sở chính thực hiện việc cấp, cấp lại, điều chỉnh và thu hồi Giấy phép kinh doanh. Đối với Giấy phép lập cơ sở bán lẻ, thẩm quyền được giao cho UBND cấp tỉnh nơi tổ chức kinh tế đặt cơ sở bán lẻ.

Bên cạnh việc phân quyền, thời gian giải quyết một số thủ tục cũng được rút ngắn. Cụ thể, đối với trường hợp không thuộc diện kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT), thời hạn xem xét hồ sơ cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo khoản 3 Điều 26 là 14 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đối với trường hợp thuộc diện ENT, thời hạn đánh giá của Hội đồng ENT theo khoản 4 Điều 27 là 20 ngày làm việc. Việc thay đổi cơ chế cấp phép có thể giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, chủ động hơn trong kế hoạch khai trương và mở rộng hệ thống cửa hàng. Tuy nhiên, phân quyền không đồng nghĩa với việc điều kiện cấp phép được nới lỏng trong mọi trường hợp. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện đầu tư, điều kiện kinh doanh và các yêu cầu liên quan đến an ninh, quốc phòng nếu thuộc trường hợp luật định.

Do đó, trước khi triển khai kế hoạch mở rộng chuỗi, doanh nghiệp cần xác định đúng cơ quan có thẩm quyền, loại giấy phép phải thực hiện và trình tự áp dụng đối với từng cơ sở bán lẻ.

2. Thu hẹp phạm vi phải thực hiện kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT)

Kiểm tra nhu cầu kinh tế (Economic Needs Test – ENT) là một trong những cơ chế kiểm soát đáng chú ý đối với việc thành lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất của nhà đầu tư nước ngoài. Theo Điều 22 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, việc áp dụng ENT được xác định trên cơ sở cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Theo đó, nhà đầu tư thuộc quốc gia, vùng lãnh thổ không tham gia điều ước quốc tế có cam kết về việc bãi bỏ ENT với Việt Nam vẫn có thể thuộc diện phải thực hiện thủ tục này khi lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở thứ nhất, trừ trường hợp ngoại lệ được quy định. So với cơ chế trước đây tại Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho một số nhà đầu tư thuộc các quốc gia có cam kết mở cửa thị trường phân phối với Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào quốc gia nơi pháp nhân đầu tư trực tiếp được thành lập để mặc nhiên xác định mình được miễn ENT.

Trong các cấu trúc đầu tư nhiều tầng, việc xác định điều kiện tiếp cận thị trường cần được xem xét cùng quốc tịch, quyền sở hữu, quyền kiểm soát và tính thực chất trong hoạt động của pháp nhân liên quan. Chẳng hạn, một nhà đầu tư đến từ quốc gia chưa có cam kết bãi bỏ ENT với Việt Nam thành lập pháp nhân trung gian tại Singapore để đầu tư vào Việt Nam. Nếu pháp nhân này chỉ tồn tại trên danh nghĩa, không có hoạt động kinh doanh thực chất và chịu sự sở hữu, kiểm soát của chủ thể thuộc quốc gia ngoài phạm vi ưu đãi, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro bị xem xét về điều kiện hưởng ưu đãi điều ước quốc tế.

Đáng chú ý, Điều 9.15 CPTPP về khước từ lợi ích đặt ra cơ chế cho phép từ chối một số lợi ích đầu tư trong trường hợp doanh nghiệp được sở hữu hoặc kiểm soát bởi chủ thể thuộc nước không tham gia Hiệp định và không có hoạt động kinh doanh quan trọng tại lãnh thổ nước thành viên liên quan. Như vậy, việc lựa chọn quốc gia thành lập pháp nhân trung gian không tự động tạo ra quyền hưởng ưu đãi. Nhà đầu tư cần thẩm định cấu trúc sở hữu và khả năng đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường trước khi thực hiện giao dịch góp vốn, mua cổ phần hoặc triển khai dự án.

3. Siết chặt việc xác định loại hình cơ sở bán lẻ dưới 500 m² trong trung tâm thương mại

Một vấn đề khác doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là việc xác định loại hình cơ sở bán lẻ khi áp dụng ngoại lệ ENT đối với cơ sở có diện tích dưới 500 m² được đặt trong trung tâm thương mại. Theo quy định tại Điều 22 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, ngoại lệ này không áp dụng đối với cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini và siêu thị. Đồng thời, Điều 3 Nghị định đã đưa ra các định nghĩa về loại hình cơ sở bán lẻ và diện tích bán hàng. Theo đó, diện tích bán hàng không chỉ bao gồm khu vực trưng bày và bán hàng mà còn bao gồm khu vực lưu trữ và các hoạt động bổ trợ trực tiếp cho hoạt động bán lẻ.

Quy định này có thể ảnh hưởng đáng kể đến những doanh nghiệp đang phát triển mô hình cửa hàng có diện tích từ 300 m² đến dưới 500 m² trong trung tâm thương mại. Trên thực tế, một số doanh nghiệp có thể đăng ký mô hình cửa hàng chuyên doanh để áp dụng ngoại lệ ENT, nhưng hoạt động thực tế lại mang đặc điểm của siêu thị mini hoặc cửa hàng bán lẻ tổng hợp. Nếu loại hình được kê khai trong hồ sơ không phù hợp với hoạt động kinh doanh, danh mục hàng hóa, phương thức trưng bày và bố trí mặt bằng, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong quá trình thẩm định cấp phép hoặc hậu kiểm.

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần rà soát đồng thời các yếu tố: ngành nghề kinh doanh đăng ký, danh mục hàng hóa, số lượng nhóm hàng, phương thức bán hàng, thiết kế mặt bằng và diện tích sử dụng thực tế. Việc xác định loại hình cơ sở bán lẻ cần phản ánh đúng bản chất hoạt động, không nên chỉ dựa vào tên gọi do doanh nghiệp tự lựa chọn. Đặc biệt, khi thay đổi loại hình cơ sở bán lẻ đã được cấp phép sang cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini hoặc siêu thị, doanh nghiệp cần rà soát nghĩa vụ thực hiện thủ tục điều chỉnh theo quy định tại Điều 29 và Điều 30 Nghị định.

4. Ngưỡng quy mô chuỗi bán lẻ và yêu cầu thẩm định an ninh, quốc phòng

Mặc dù Nghị định 342/2026/NĐ-CP đã phân quyền cấp phép về địa phương, một số trường hợp vẫn phải lấy ý kiến của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng về vấn đề an ninh quốc gia. Theo điểm c khoản 3 Điều 8 Nghị định, cơ quan cấp phép phải lấy ý kiến của hai Bộ khi nhà đầu tư nước ngoài đề nghị cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ mới trong trường hợp đang sở hữu hoặc tham gia sở hữu từ 100 cơ sở bán lẻ có diện tích dưới 500 m² và/hoặc 50 cơ sở có diện tích từ 500 m² đến dưới 3.000 m² và/hoặc 30 cơ sở có diện tích từ 3.000 m² trở lên tại Việt Nam. Quy định này cho thấy doanh nghiệp cần quan tâm không chỉ đến điều kiện của từng cửa hàng riêng lẻ mà còn phải xem xét tổng thể quy mô hệ thống bán lẻ đang sở hữu hoặc tham gia sở hữu.

Đối với các tập đoàn bán lẻ có cấu trúc sở hữu nhiều tầng, việc thành lập các công ty con theo từng khu vực để quản lý cửa hàng không đương nhiên làm tách biệt nghĩa vụ xem xét ngưỡng quy mô. Doanh nghiệp cần đánh giá đầy đủ mối quan hệ sở hữu, quyền kiểm soát và việc tham gia sở hữu giữa các pháp nhân. Nếu không rà soát từ sớm, kế hoạch mở rộng chuỗi có thể bị kéo dài do phải thực hiện thêm quy trình lấy ý kiến về an ninh quốc gia. Đồng thời, việc thiết kế cấu trúc pháp nhân thiếu cơ sở thực chất chỉ nhằm chia nhỏ số lượng cửa hàng có thể làm phát sinh rủi ro pháp lý.

Vì vậy, doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch cấp phép theo lộ trình mở rộng toàn chuỗi, thay vì chỉ xem xét điều kiện của từng cửa hàng tại thời điểm nộp hồ sơ.

II. Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế rủi ro khi mở rộng chuỗi bán lẻ?

Từ những thay đổi trên, có thể thấy Nghị định 342/2026/NĐ-CP tạo ra nhiều cơ hội thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực bán lẻ. Tuy nhiên, việc tận dụng các cơ hội này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động rà soát tình trạng pháp lý và chuẩn bị phương án tuân thủ phù hợp.

Thứ nhất, rà soát cấu trúc sở hữu và điều kiện tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp cần xác định chính xác quốc tịch nhà đầu tư, cơ cấu cổ đông, chủ sở hữu hưởng lợi, quyền kiểm soát và điều ước quốc tế có liên quan để đánh giá khả năng áp dụng ngoại lệ ENT.

Thứ hai, thẩm định mô hình kinh doanh trước khi thuê mặt bằng và xin cấp phép. Doanh nghiệp cần xác định đúng loại hình cơ sở bán lẻ, diện tích bán hàng, danh mục hàng hóa và phương thức kinh doanh để tránh tình trạng hồ sơ đăng ký không phù hợp với hoạt động thực tế.

Thứ ba, xây dựng lộ trình mở rộng chuỗi gắn với ngưỡng thẩm định an ninh, quốc phòng. Việc theo dõi tổng số cơ sở bán lẻ, cơ cấu sở hữu và mối liên hệ giữa các pháp nhân giúp doanh nghiệp chủ động dự kiến thời gian, thủ tục và nguồn lực cần thiết.

Thứ tư, thiết lập cơ chế quản trị tuân thủ sau khi được cấp phép. Doanh nghiệp cần theo dõi những thay đổi về chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông sáng lập, loại hình cơ sở bán lẻ, diện tích và hoạt động kinh doanh để xác định nghĩa vụ điều chỉnh giấy phép khi cần thiết.

III. Giải pháp tư vấn từ Paxlaw

Nghị định 342/2026/NĐ-CP không đơn thuần là sự thay đổi về thủ tục hành chính mà còn đặt ra yêu cầu mới trong việc thiết kế cấu trúc đầu tư, tổ chức hệ thống bán lẻ và quản trị tuân thủ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Với định hướng đồng hành cùng nhà đầu tư trong hoạt động đầu tư xuyên biên giới và phát triển chuỗi kinh doanh, PaxLaw có thể hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các nhóm công việc sau:

1. Rà soát cấu trúc đầu tư và điều kiện tiếp cận thị trường Đánh giá cơ cấu sở hữu, quốc tịch nhà đầu tư, quyền kiểm soát và các điều kiện theo điều ước quốc tế; xác định khả năng áp dụng ENT và các nghĩa vụ liên quan.

2. Tư vấn cấp phép hoạt động bán lẻ Rà soát điều kiện kinh doanh, xác định loại hình cơ sở bán lẻ, đánh giá hồ sơ và hỗ trợ thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

3. Tư vấn cấu trúc và kế hoạch mở rộng chuỗi Đánh giá cấu trúc công ty mẹ – công ty con, quy mô hệ thống cửa hàng và các yêu cầu về an ninh, quốc phòng; tư vấn lộ trình mở rộng phù hợp với quy định pháp luật.

4. Kiểm soát tuân thủ sau cấp phép Rà soát các thay đổi trong hoạt động đầu tư và kinh doanh, xác định nghĩa vụ điều chỉnh giấy phép, xây dựng cơ chế theo dõi hồ sơ và hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.


Paxlaw – Đồng hành cùng nhà đầu tư nhận diện rủi ro, bảo vệ quyền lợi và chủ động tuân thủ pháp luật. Liên hệ với chúng tôi Trụ sở chính:Số 1 ngõ 30 Nguyễn Thị Định, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội VPGD: Tầng 5, số 31A Phố Nguyễn Quốc Trị, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội Hotline: 0911 553 686 Email: contact@paxlaw.vn Website: https://paxlaw.vn Fanpage: https://www.facebook.com/Paxlaw.ltd.vn LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/paxlaw-admin-7b9304364