Cơ chế ERC trước – IRC sau: Tháo gỡ vướng mắc về góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài FDI vào Việt Nam
12.11.2026
1. Vướng mắc về thời hạn góp vốn khi thành lập doanh nghiệp FDI trước khi có IRC
Theo quy định tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 (có hiệu lực từ ngày 31/03/2026), nhà đầu tư nước ngoài được trao quyền thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam trước khi thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC). Cơ chế “ERC trước - IRC sau” này được kỳ vọng sẽ tối ưu hóa thời gian gia nhập thị trường cho dòng vốn FDI.
Tuy nhiên, trong thực tiễn vận hành, nhà đầu tư lập tức đối mặt với một xung đột pháp lý mang tính hệ thống:
- Luật Doanh nghiệp bắt buộc thành viên/cổ đông sáng lập phải góp đủ vốn điều lệ trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Trong khi đó, Nghị định 96/2026/NĐ-CP lại cho phép tổ chức kinh tế có thời hạn 12 tháng để hoàn tất thủ tục cấp IRC.
- Để góp vốn bằng tiền vào tổ chức kinh tế, Nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải thông qua Tài khoản vốn đầu tư mở tại Ngân hàng được phép. Trước đây, các Ngân hàng thương mại (NHTM) thường từ chối mở tài khoản vốn đầu tư khi doanh nghiệp chưa có IRC.
Từ đó, nếu chờ có IRC mới mở tài khoản vốn thì doanh nghiệp vi phạm thời hạn góp vốn 90 ngày của Luật Doanh nghiệp. Ngược lại, nếu Nhà đầu tư nước ngoài muốn nhanh chóng chuyển tiền vốn góp vào Tài khoản thanh toán thông thường của doanh nghiệp để kịp hạn 90 ngày thì lại vi phạm quy định về quản lý ngoại hối.
Vậy ranh giới pháp lý cho việc mở tài khoản và chuyển vốn chuẩn bị đầu tư được định hình ra sao? Nhà đầu tư nước ngoà và các doanh nghiệp FDI cần lộ trình quản trị rủi ro dòng vốn như thế nào dưới góc nhìn pháp lý hiện hành?
2. Quy định pháp luật về mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trước khi có IRC
Mối quan hệ pháp lý giữa hoạt động thành lập doanh nghiệp, xin cấp dự án đầu tư và luồng tiền góp vốn của Nhà đầu tư nước ngoài được định hình qua các quy định cốt lõi sau:
Theo quy định tại Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP thì Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh IRC nếu đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Tổ chức kinh tế này có thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập để hoàn tất thủ tục cấp IRC phù hợp với ngành, nghề kinh doanh và chỉ được triển khai thực hiện dự án đầu tư sau khi đã có IRC.
Khoản 3 Điều 7 Thông tư 38/2026/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 18/08/2026) quy định trường hợp Nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh IRC, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài này được phép mở 01 tài khoản vốn đầu tư bằng ngoại tệ và/hoặc 01 tài khoản vốn đầu tư bằng đồng Việt Nam trước khi được cấp, điều chỉnh IRC tại cùng 01 ngân hàng được phép.
Khoản 3 Điều 7, Điều 8 và Điều 9 Thông tư 38/2026/TT-NHNN quy định trước khi được cấp IRC, tài khoản vốn đầu tư đã mở chỉ được sử dụng hạn chế cho các mục đích: (i) Nhận vốn điều lệ; (ii) Nhận tiền lãi từ số dư trên tài khoản; (iii) Thanh toán các chi phí hợp pháp liên quan đến hoạt động chuẩn bị đầu tư tại Việt Nam; và (iv) Hoàn trả vốn cho nhà đầu tư trong trường hợp không được cấp, điều chỉnh IRC. Sau khi được cấp IRC, doanh nghiệp được phép mở thêm tài khoản vốn đầu tư bằng loại ngoại tệ khác và sử dụng tài khoản để thực hiện đầy đủ các giao dịch thu, chi vận hành dự án.
Khoản 4 Điều 4 Thông tư 38/2026/TT-NHNN quy định mọi giao dịch góp vốn bằng tiền của nhà đầu tư vào tổ chức kinh tế phải được thực hiện thông qua hình thức chuyển khoản vào tài khoản vốn đầu tư. Nghị định 340/2025/NĐ-CP (Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng) quy định hành vi mở, sử dụng tài khoản không đúng quy định trong hoạt động ngoại hối (như chuyển tiền góp vốn vào tài khoản thanh toán thông thường thay vì tài khoản vốn đầu tư) có thể bị xử phạt hành chính từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức.
3. Cơ chế góp vốn trước khi có IRC và những rủi ro pháp lý doanh nghiệp FDI cần lưu ý
3.1. Thông tư 38/2026/TT-NHNN tháo gỡ vướng mắc về tài khoản vốn đầu tư như thế nào?
Thông tư 38/2026/TT-NHNN chính là mảnh ghép pháp lý hoàn hảo để đồng bộ hóa cơ chế “ERC trước - IRC sau” của Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Nhờ quy định tại khoản 3 Điều 7 Thông tư 38, IRC không còn là điều kiện tiên quyết để ngân hàng mở tài khoản vốn đầu tư cho doanh nghiệp FDI mới thành lập.
Cơ chế này thiết lập sự tách biệt rõ ràng giữa 02 giai đoạn của dòng vốn:
- Giai đoạn tiếp nhận vốn (Trước IRC): Doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ góp vốn điều lệ trong thời hạn 90 ngày theo Luật Doanh nghiệp qua Tài khoản vốn đầu tư vừa mở. Dòng tiền được bảo chứng an toàn, chỉ chi trả cho chi phí chuẩn bị đầu tư hợp pháp hoặc hoàn vốn nếu dự án không được phê duyệt.
- Giai đoạn giải ngân vận hành (Sau IRC): Khi dự án chính thức nhận được IRC, toàn bộ công năng của tài khoản vốn đầu tư được kích hoạt đầy đủ phục vụ thi công, vận hành và kinh doanh.
3.2. Bốn rủi ro pháp lý khi góp vốn và sử dụng tài khoản vốn đầu tư trước IRC
Dù hành lang pháp lý đã thông thoáng, thực tiễn tư vấn của Paxlaw cho thấy doanh nghiệp vẫn rất dễ sa vào các rủi ro chí mạng sau:
- Thứ nhất, chủ quan với mốc thời gian 90 ngày góp vốn. Nghị định 96 cho phép 12 tháng hoàn thành IRC, nhưng Luật Doanh nghiệp không thay đổi thời hạn 90 ngày góp vốn điều lệ. Nếu chậm trễ, doanh nghiệp buộc phải làm thủ tục giảm vốn khẩn cấp, làm xáo trộn hồ sơ năng lực tài chính trước cơ quan cấp phép.
- Thứ hai, chuyển tiền góp vốn nhầm vào tài khoản thanh toán thông thường. Do áp lực tiến độ, nhà đầu tư chuyển tiền trực tiếp từ nước ngoài vào tài khoản thanh toán của công ty tại Việt Nam, dẫn đến rủi ro khoản tiền không được công nhận là vốn góp hợp lệ và đối mặt mức phạt lên tới 100 triệu đồng theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP.
- Thứ ba, sai lệch chủ thể chuyển tiền trong mạng lưới tập đoàn. Việc công ty mẹ, công ty liên kết chuyển tiền thay cho nhà đầu tư đứng tên trên ERC mà thiếu văn bản ủy quyền hoặc chứng từ hợp lệ sẽ khiến Ngân hàng từ chối ghi có hoặc cơ quan quản lý bác bỏ tính pháp lý của nguồn vốn.
- Thứ tư, lạm dụng tài khoản vốn trước IRC cho chi phí vận hành. Tài khoản vốn trước IRC chỉ phục vụ chi phí chuẩn bị đầu tư. Mọi hành vi rút tiền mua hàng hóa thương mại hay trả lương nhân sự quy mô lớn đều vi phạm pháp luật ngoại hối.
**Paxlaw tư vấn thủ tục góp vốn và quản lý tài khoản vốn đầu tư cho doanh nghiệp FDI **
Với bề dày kinh nghiệm và thế mạnh trong lĩnh vực Doanh nghiệp - Đầu tư - Tài chính, Công ty Luật TNHH Paxlaw sẵn sàng đồng hành, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI thông qua các giải pháp trọng tâm:
(i) Tư vấn cấu trúc đầu tư, tối ưu hóa lộ trình pháp lý giữa ERC và IRC. (ii) Hỗ trợ thủ tục làm việc với Ngân hàng thương mại để mở và quản trị Tài khoản vốn đầu tư đúng chuẩn Thông tư 38/2026/TT-NHNN. (iii) Rà soát tuân thủ quy định quản lý ngoại hối, kiểm soát rủi ro dòng tiền và tối ưu hóa chi phí vận hành doanh nghiệp. Quý khách hàng và nhà đầu tư có nhu cầu tư vấn chuyên sâu, vui lòng liên hệ trực tiếp với Paxlaw qua Hotline hoặc Email chính thức của Công ty để nhận được sự hỗ trợ kịp thời và hiệu quả nhất.
Liên hệ với chúng tôi Trụ sở chính:Số 1 ngõ 30 Nguyễn Thị Định, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội VPGD: Tầng 5, số 31A Phố Nguyễn Quốc Trị, P. Yên Hòa, TP. Hà Nội
Hotline: 0911 553 686 Email: contact@paxlaw.vn Website: https://paxlaw.vn Fanpage: https://www.facebook.com/Paxlaw.ltd.vn LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/paxlaw-admin-7b9304364
